Nuances bij CBS cijfers horeca 2e kw 2017

Het CBS rapporteerde vandaag een sterke omzetgroei in de horeca.

In eerste instantie lees je cijfers van rond de 2% groei, maar dat betreft vergelijking met het 1e kwartaal.
Het CBS schrijft even verder over 9% groei ten opzichte van vorig jaar, en dat de groei nu al 4 achtereenvolgende jaren aan houdt.

Tja, in de cijfers van het CBS wel.
Maar wat meet het CBS ?

Als de ingrediënten aan eten en drinken voor deze de omzet (zie periodemonitor) niet meer dan 2% groei kennen, dan zijn de horeca-ondernemers al 4 jaar heel creatief met hun menu’s en dranken.

  • wijziging in productassortiment ? meer groente en minder vlees?
  • minder waste, kleinere porties voor zelfde prijs?
  • verschuiving naar marge-gunstigere dranken (meer koffie, minder frisdrank)?
  • verkoop van diensten zonder bijbehorende inkoop (.. verkoop van gebakken lucht?)
  • …..

 

Koninklijke Horeca Nederland reageerde vandaag ook al met een nuance op de cijfers.

https://www.khn.nl/nieuwsberichten/2017/08/goed-tweede-kwartaal-voor-de-horeca
Robèr Willemsen, voorzitter van KHN:  “Onze branche profiteert van een gunstig economisch klimaat; Nederlanders en toeristen consumeren meer in de Nederlandse horeca en geven daarbij ook meer uit. Dat is goed nieuws. Maar we moeten ook realistisch zijn. Als de omzet groeit, wil dat nog niet zeggen dat een bedrijf ook meer winst maakt. Er zijn hotels, restaurants en cafés waar het hartstikke goed gaat, maar er zijn ook nog steeds bedrijven waar het minder goed gaat. Bovendien zijn er ook dit kwartaal weer veel horecazaken bijgekomen, waardoor de concurrentie verder toeneemt.”

 

Foodstep zet al sinds 2013 vraagtekens bij de CBS-cijfers van horeca-omzetgroei.

Reeds toen de Nederlandse economie moeizaam uit de recessie kwam, zou volgens het CBS de horeca in hoge versnelling groeien.
Toeleverende food- en drankfabrikanten herkenden deze rooskleurige ontwikkeling niet in hun werkveld.
Individuele horeca-ondernemers stonden ook niet te juichen bij hun omzetten. Sommige zaken kregen de tafelbezetting wel vol, maar daarbij was door kortingsbonnen de omzetbijdrage beperkt.
Gevoelsmatig was er eerder sprake van een langzaam herstel van de horecabestedingen dan van een spectaculaire gestage groei.

Een paar nadere analyses door Foodstep op de CBS-cijfers wijzen in de richting van een statistisch effect van bedrijvengroei.

Het lijkt erop dat CBS een verdere verruiming van de sector ziet door toetreding starters en verschuiving van de kernactiviteit van bestaande bedrijven die eerder in bijvoorbeeld retail of leisure zaten.
Denk daarbij aan de onstuimige groei van bezorgdiensten. Is dat retail of horeca? Mobiele verkoop op Muziek- en  Foodfestivals. Enkele jaren geleden was afbakening voor horeca: “ingericht voor gebruik ter plaatse + een commerciële dienstverlening”.
Met allerlei nieuw foodconcepten is de grens tussen branches vaag geworden.
CBS telt op hoofdactiviteit van de onderneming en ziet na de sprong in 2015 ook in 2016 een verdere stijging van het aantal bedrijven.

 

Verschil in statistische afbakening van horeca : CBS versus Foodstep

De afwijking tussen de uitkomsten van CBS en Foodstep is voor een deel te verklaren uit een andere meetwaarde en een andere afbakening van de horecasector.

Het waarde begrip Omzet

Het CBS meet de totale omzet van ondernemingen met horeca als hoofdactiviteit horeca. Dus, het CBS meet omzet van hotels inclusief overnachtingsopbrengst. Evenzo tellen entreegelden, verhuur attracties, kioskverkopen en andere non-food verkopen mee als horeca-omzet.  (“omzet van horeca”)

Foodstep kijkt alleen naar eten en drinken, en volgt de waarde door de keten. Foodstep volgt ook bedrijven met horeca als nevenactiviteit, zoals facilitaire horeca bij detailhandel, dagrecreatie, sport en vervoer.
CBS meet via enquêtes en BTW opgaven. Foodstep volgt de waardeontwikkeling vooral via de verkoopdata van groothandels (“omzet aan horeca”) en enquêtes op productgebruik.
In het volume aan eten en drinken zullen omzet en inkoop elkaar nauw volgen, in waarde kan er een verschil in prijsfactor zijn. Niet alle stijgingen of dalingen in grondstofprijzen worden direct doorberekend in de verkoopprijzen. In de brutomarge wil het horecabedrijf ook de stijging van andere exploitatiekosten dekken (lonen, huisvesting, energie, heffingen, etc.)

Horeca bedrijvenbestand

De instroom van nieuwe eet-/drinkconcepten in de sector werkt verschillend door in cijfers van Foodstep en CBS. In de cijferreeksen van het CBS zien we in meerdere kanalen (restaurants, snackbars e.d.) een stijging van de omzet terug, vooral als gevolg van een flinke toename van het aantal vestigingen. Vanaf 2014 geeft het CBS een uitbreiding van de traditionele horeca met jaarlijks 3 tot 4%. Een respectabele bron als Data Outlet geeft een veel gematigdere mutatie in het aantal vestigingen aan. (0,4% in 2014 en 2,6% in 2015).
De uitkomsten van beide bronnen zijn dus onvergelijkbaar door definitieverschillen en de verschillen in de ontwikkeling van het aantal vestigingen.